Print this page

Д.И.Гәлиа илитературатә-мемориалтә музеи

Дмитри Гәлиа иҧсҭазаара – аҧсуа жәлар рыҧсҭазаареи еидҳәалоуп. Уи дани инаркны аҵыхәтәантәи амшқәа рҟынӡа иҧсадгьыл алахьынҵа ацеиҩишон.

1974 ш. цәыббра 22 рзы Дырмит Иосиф-иҧа Гәлиа 100 шықәса ихыҵра иадҳәалаз аиубилеитә ныҳәа амшқәа рзы иаартын Алитература-мемори- алтә музеи акыр шықәса иҭаацәеи иареи ахьынхоз, аус ахьиуаз (1912 ш. инаркны 1960 шш. рҟынӡа).

Апроект авторцәас иаман – Ленинград ақалақь аҟны аҿыханҵа-сахьала аиқәыршәаратә ҟазара Акомбинат аусзуҩцәа Марк Лев-иҧа Горелики Инна Леиб-иҧҳа Наровлианскаиеи (асценари).

Амузеи аекспозициатә залқәа быжьба амоуп , амемориалтә кабинети акттә зали. Аекспозициа алагамҭаны иҟоуп ауада аҧсуа жәлар рҭоурых аҟны иҟалаз арыцҳара иадҳәалоу амҳаџьырра иазкуп. Дмитри Гәлиа дмаҷӡан иҭаацәеи Аҧсны ауааҧсыра реиҳараҩыки мҳаџьырра ианагаз.

1810 ш. Урыстәыла адлара, Аҟәа ақ. 1864 ш. раҧхьатәи ашьхарыуаа рышкол аазыртыз иналукааша аурыс рккаҩцәа иҟарҵо анырра, 1862 ш. П. К. Услар иаҧиҵаз раҧхьатәи аҧсуа алфавит, 1865 ш. И. А. Бартоломеи иаҧиҵаз аҧсуа рҵага шәҟәы – арҭ ахҭысқәа Гәлиа иҧсҭазаара иузаҟәымҭхо иадҳәалоуп. Д. Гәлиа – аҧсуаа рхатәы бызшәала аҧхьара излалагаз раҧхьатәи анбан шәҟәи аҧсуа рҵага шәҟәи (1892 ш.) аҧиҵеит.

Д. Гәлиа иоуп иаҧызҵаз раҧхьатәи аҧсуа газеҭ «Аҧсны» (1919 ш.). Иеиҭаҵуа аҧсуа жәлартә театр ашьаҭаркҩуп (1921 ш.), етнографуп, ҭоурыхҭҵааҩуп, фольклориступ, лингвиступ. Иара авторс дрымоуп «Аҧсны аҭоурых» (1925 ш.), орфографиатә атерминологиатә жәар, амзар, «аетнографиа» азанааҭ ала (1937 ш.) аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа дыркандидатуп.

Д. Гәлиа – Аҧсны жәлар дырпоетуп, уаажәларратә усзуҩуп.

Д. Гәлиа ихьӡ зху Алитература-мемориалтә музеи аиҳабы – С. Қорсаиа.

Аҭел. + (7840)226-81-3

 

Last modified on Donderdag, 12 Ԥхынкәын 2019 07:50